Deprecated: Function ereg_replace() is deprecated in /www/htdocs/professo/column.php on line 82
Verklaring van erfrecht

Nadat iemand is overleden, rijst al gauw de vraag wie in het vervolg over de bankrekening van de gestorven persoon kan beschikken. Er moeten immers allerlei rekeningen betaald worden, zoals die van de uitvaartondernemer, de bloemist en het restaurant alwaar de koffietafel werd geserveerd. Ook kan het nodig zijn de vrijgekomen woonruimte te ontruimen en de spullen te verdelen of naar de kringloop te brengen. Maar wie is bevoegd om dit soort handelingen te verrichten? .

Als vader of moeder het leven heeft gelaten, is in beginsel niemand meer bevoegd te beschikken over bankrekeningen ten name van de gestorven persoon. Een eventueel verleende volmacht aan een kind is vervallen. Als de bank niet op de hoogte is van het sterfgeval kan haar niet worden verweten dat zij de rekeningen niet blokkeert. Het is dus verstandig de bank zo snel van het overlijden in kennis te stellen.

Koppels, zoals gehuwden, hebben vaak een zogenaamde en/of rekening. Dat wil zeggen dat beiden over de rekening kunnen beschikken. Maar dat houdt nog niet in dat ieder ook voor de helft tot het tegoed op de rekening is gerechtigd. Het kan best zijn dat alles toebehoort aan de overledene of de langstlevende van beiden. Dat verklaart waarom ook een en/of-rekening na het overlijden van een van beiden geblokkeerd dient te worden. Dat er in de praktijk wel eens anders over wordt gedacht, kan ik ook niet helpen.

Ingeval een van beide echtgenoten overlijdt, is de langstlevende in beginsel bevoegd zelfstandig overal over te beschikken. Ook al zijn de kinderen formeel mede-erfgenamen. Dat de wet de langstlevende echtgenoot in deze riante positie brengt, betekent echter nog niet dat het in alle gevallen ook zo uitpakt. Een testament kan immers de wettelijke regeling doorkruisen. Het kan zelfs zo zijn dat de langstlevende echtgenoot onterfd is!

Het komt er derhalve primair op aan of de erflater een testament gemaakt heeft. Maar hoe komen wij daar achter? Er zijn in Nederland bijna 900 notariskantoren en het kan best zijn dat het testament gemaakt is bij een ander dan de huisnotaris. En de ene echtgenoot hoeft niet te weten of de andere een testament gemaakt heeft of een eerder testament heeft herroepen. Verrassingen zijn dus nimmer uitgesloten. Er zijn zelfs personen die nimmer op enige vorm van humor betrapt zijn en de enige grap van hun leven voor het laatst bewaren.

Ieder overlijden dwingt tot een bezoek aan een notaris. Deze functionaris is door de overheid aangesteld om ervoor te zorgen dat het er een beetje ordelijk aan toe gaat. Althans op belangrijke delen van het rechtsleven, waaronder de afwikkeling van nalatenschappen. Om wanorde te voorkomen dient u zich na een overlijden dan ook te melden bij een notaris voor de afgifte van een verklaring van erfrecht. Daarin verklaart de notaris wie de erfgenamen zijn en, zo nodig, wie bevoegd zijn namens hen op te treden. Zon verklaring krijgt u alleen als u met een bewijs van overlijden bij de notaris verschijnt. Meestal wordt u dat ter hand gesteld door de uitvaartondernemer. De notaris verlangt verder dat u aannemelijk maakt dat u bij de afgifte van de verklaring van erfrecht belang hebt. Ook een schuldeiser van de overledene kan een dergelijk belang hebben. Het kan immers zijn dat hij wil weten wie hij kan aanspreken tot betaling.

Maar hoe weet de door u bezochte notaris of er ergens een testament gemaakt is? Die informatie verkrijgt hij via het Centraal Testamentenregister dat wordt bijgehouden op het ministerie van justitie te Den Haag. Alle in Nederland gemaakte testamenten worden aldaar geregistreerd. Niet wat er in staat, maar wel wie, bij welke notaris, op welke dag een testament gemaakt is. Is een testament gemaakt bij een andere notareis dan is deze verplicht een afschrift daarvan aan de door u benaderde notaris te doen toekomen. De daardoor verkregen informatie, tezamen met gegevens uit de gemeentelijke basisadministratie, voeren de notaris tot een conclusie omtrent het erfgenaamschap. En deze wordt opgenomen in een verklaring van erfrecht. Alleen notarissen krijgen informatie uit het Centraal testamentenregister.

Is in het testament ook een executeur benoemd, dan is deze bevoegd namens de erfgenamen op te treden. De notaris vermeldt dat in de verklaring van erfrecht.
Over deze executeur zal ik het volgende week hebben.


Prof. Mr. M.J.A van Mourik
21-01-2004

terug print