Deprecated: Function ereg_replace() is deprecated in /www/htdocs/professo/column.php on line 82
Onterven echtgenoot

In het wettelijk erfrecht bepaalt bloedverwantschap in belangrijke mate het beeld. Alleen de echtgenoot breekt daar doorheen. Sterker nog, als iemand een echtgenoot en kinderen achterlaat en niets bij testament heeft geregeld, zit de echtgenoot op de eerste rij. De kinderen worden door de wet in de wachtkamer geplaatst. De langstlevende echtgenoot mag ongestoord voortleven. Als het daarvoor nodig is dat de gehele nalatenschap wordt verteerd, moeten de kinderen zich daar bij neerleggen. Een sympathieke wettelijke regeling.

Deze sterke positie van de echtgenoot kan bij testament worden verzwakt. Bepaald kan worden dat de langstlevende echtgenoot de erfdelen van de kinderen moet uitkeren, hetzij meteen, hetzij als zich bepaald gebeurtenissen voordoen. Daarbij kan gedacht worden aan hertrouwen of het in het wild gaan samenleven. Ook is denkbaar dat de overledene wenst dat bepaalde goederen meteen naar de kinderen of een van hen gaan. Ik denk aan ondernemingsvermogen of bepaalde kunstvoorwerpen.

Niet zelden wordt het testament echter ook benut om de echtgenoot te onterven. Meestal geschiedt dat terwijl de relatie aan spanningen nderhevig is. En dan doet het er niet toe of het huwelijk vijf of vijftig jaar bestaat.
Van een onterving hoeft degene die het betreft, niets te weten. Veelal wordt de notaris ook ook het hart gedrukt vooral geen afschrift van het testament naar het huisadres te sturen. Op die manier blijft de onterving een verrassing, zij het een onaangename.

Voor de goede orde wijs ik er nog maar eens een keer op dat in geval van een huwelijk zonder huwelijkse voorwaarden, de helft van alles wat er is, meestal sowieso toekomt aan de langstlevende. Maar dat is dan te danken aan het feit dat men in gemeenschap van goederen is getrouwd. Met erfrecht heeft dat niets te maken.

Kan aan die onterving iets worden gedaan, zult ge vragen. Het antwoord luidt ontkennend. U kunt als onterfde echtgenot hoog of laag springen maar gedane zaken nemen geen keer. Ook als het huwelijk veertig jaar heeft geduurd en uw echtgenoot schatrijk is geworden, mede door uw goede zorgen voor de kinderen en het huishouden, vist u bij onterving als erfgenaam definitief achter het net. Maar is is een grens aan de ellende.

Op de eerste plaats is van belang dat u dat u ook na onterving altijd het recht hebt om levenslang in het huis te blijven zitten. En ook de inboedel kan door de erfgenamen niet per boedelbak worden afgevoerd. Vereist is slechts dat u op het moment van overlijden nog in het huis woont. U hebt recht op vruchtgebruik van woning en inboedel en daarvoor hoeft u niks te betalen.

Maar, zo zult u wellicht opmerken, wat als ik van een dergelijk vruchtgebruik niet kan leven. Als dat zo is, bijvoorbeeld omdat u ook al geen fatsoenlijk pensioen hebt, kunt u ook aanspraak maken op het vruchtgebruik van de rest van de nalatenschap, voor zover dat nodig is voor uw verzorging. En mocht ook dat niet voldoende zijn dat kunt u aan de kantonrechter vragen om te mogen interen op de vermogen waarvan u het vruchtgebruik hebt. Zo nodig kunt u de gehele nalatenschap verteren. Mits uw verzorging dat nodig maakt.

Onterving is niet leuk, maar de wet zorgt er dus wel voor dat dat niet tot gevolg heeft dat u aan de bedelstaf raakt.



Prof. Mr. M.J.A van Mourik
24-11-2004

terug print