Deprecated: Function ereg_replace() is deprecated in /www/htdocs/professo/column.php on line 82
geregistreerd partnerschap

Van oudsher was het huwelijk een zaak van man en vrouw. En tot de Franse revolutie (eind achttiende eeuw) had de kerk een overheersende positie ten aanzien van het huwelijk. Een huwelijk kon tot stand komen zonder dat er een ambtenaar aan te pas was gekomen. De scheiding van Kerk en Staat leidde echter ertoe dat de Staat op de eerste plaats kwam en de Kerk op de tweede. Vandaar ook nog altijd geen godsdienstige huwelijksplechtigheden mogen plaatshebben als niet eerder een burgerlijke plechtigheid ten overstaan van de ambtenaar van de burgerlijke stand heeft plaaatsgevonden. Dat dit in strijd is met de vrijheid van godsdient, laat ik maar rusten.

Toen het inzicht veld won dat homosexuele koppels in beginsel dezelfde rechten en plichten zouden moeten kunnen hebben als heterosexuele paren stonden daartoe twee wegen open. Op de eerste plaats kon worden gedacht aan openstelling van het huwelijk voor elk koppel, ongeacht de geslachtelijke kenmerken van de betrokken personen. Maar daar durfde men aanvankelijk niet aan omdat men beducht was voor de onrust die dit zou veroorzaken. Huwelijk en heterosexualiteit zijn immers al duizenden jaren wezenlijk met elkaar verbonden. Dat zit hem in de voortplanting. Openstelling van het huwelijk voor homosexuele paren zou kunnen worden begrepen als afschaffing van het traditionele huwelijk.

Om de homosexuele roep om gelijkgerechtigdheid te beantwoorden, werd toen besloten, in navolging van Scandinavische landen, om het huwelijk voorlopig ongemoeid te laten en over te gaan tot de creatie van een geregistreerd partnerschap. In 1998 was het zo ver! Aanvankelijk was de figuur alleen bedoeld voor homosexuelen, zodat al ras de term homohuwelijk ingang vond. Uiteindelijk werd het geregistreerd partnerschap 'geslachtloos' gemaakt. Ook hetero's die het woord huwelijk moeilijk kunnen uitspreken, kunnen hun relatie vorm geven in een geregistreerd partnerschap.

Zo'n geregistreerd partnerschap mag niet verward worden met een samenlevingscontract. Dit laatste komt tot stand bij de notaris en heeft slechts beperkte gevolgen. Het geregistreerd partnerschap daarentegen is een publieke aangelegenheid en heeft in bijna alle opzichten dezelfde gevolgen als een huwelijk. De belangrijkste verschillen zijn gelegen in het feit dat een binnen de relatie geboren kind niet automatisch de geregistreerd partner als juridische vader krijgt en verder dat geregistreerde partners in onderling overleg kunnen scheiden, zonder dat er een rechter aan te pas komt.

Inmiddels werd in 2001 het oude vertrouwde huwelijk toch opengesteld voor personen van gelijk geslacht. Deze vooral symbolische actie was overbodig voor zover het er om te doen was homosexuele koppels gelijke rechten (en plichten) te geven als heterosexueel geörienteerde paren. Het geregistreerd partnerschap bood immers in redelijkheid alle faciliteiten. De vraag rees dan ook in 2001 welke functie dat geregistreerd partnerschap nog heeft naast het huwelijk. Wellicht dat sommigen om emotionele redenen liever het stempel 'geregistreerd partnerschap' op hun relatie hebben dan 'huwelijk' maar aan dit soort symboliek zou de wetgever zich, wat mij betreft, niets gelegen hoeven te laten liggen. Het gaat in essentie om gelijke rechten en plichten.

Welnu ,de zin van het geregistreerd partnerschap is vooral gelegen in het oneigenlijk gebruik dat ervan gemaakt wordt. De registratie doet een gemeenschjap van goederen ontstaan zodat iemand via de registratie een ander de helft van zijn vermogen kan toespelen zonder dat een cent schenkingsbelasting verschuldigd wordt. En ook wordt de geregistreerd partner volgens de wet automatisch erfgenaam van de ander, hetgeen een grote vrijstelling van successiebelasting binnen bereik brengt. Een neef of nicht betaalt, evenals een wildvreemde, tussen de 41 en de 68% successierecht over de erfenis. Kortom, het geregistreerd partnerschap kan een flink voordeel opleveren. Deze voordelen kan men ook bereiken via het huwelijk maar om een of andere reden is de weg via het geregistreerd partnerschap minder belastend. Het feit dat men zonder veel poespas weer uit elkaar kan, zou hier wel eens een grote rol kunnen spel;en.

Alle personen die met elkaar kunnen trouwen, dus ook tante en nicht, oom en neef,hebben de mogelijkheid een geregistreerd partnerschap aan te gaan. Daarvoor is het niet nodig dat men samenwoont, evenmin dat er iets van echt partnerschap bestaat. De ambtenaar van de burgerlijke stand vraagt niet naar bedoelingen. Hij accepteert, zoals eerder bleek, ook een huwelijk van een aan bed gekluisterde vrouw van 94 jaar met haar verpleger van 42 jaar. De bedoelingen van zo'n verpleger zullen u wel duidelijk zijn.


Prof. Mr. M.J.A van Mourik
© 10-03-2004

terug print