Deprecated: Function ereg_replace() is deprecated in /www/htdocs/professo/column.php on line 82
Vaderschap

In ons recht geldt de regel dat de identiteit van de moeder van een kind altijd vaststaat. Dat is de vrouw uit wie het kind geboren wordt. Toch wordt zo af en toe wel getwijfeld aan de juistheid van die regel. Het kan immers zijn dat de bevruchte eicel van een andere vrouw is dan degene die het kind ter wereld bracht. Draagmoederschap komt in de praktijk van alle dag voor. Verboden is slechts commercieel draagmoederschap. In ons recht is de draagmoeder een gewone moeder, ook als zij een kind voor haar zus uitdroeg.

Omtrent het vaderschap zijn twijfels van alle tijden. In het verleden werden groente- en melkboeren, alsmede meteropnemers en postbestellers in de verdachtenbank geplaatst als de heer des huizes enige twijfels had over de vraag wie als verwekker van het kind zou kunnen zijn opgetreden. Onderzoek wijst uit dat tegenwoordig de gevaren eerder zijn te duchten van de collega's van de vrouw op het werk. Wat daar van zij, het betreft ook in juridische zin een interessante materie.

'Vaders' zijn er in allerlei varianten: de juridische vader, de biologische vader, de sociale vader, de stiefvader, de pleegvader, de stamvader en vader Abraham natuurlijk maar die hoort in het rijtje niet thuis.
Als een vrouw tijdens haar huwelijk een kind krijgt, heeft het kind de echtgenoot van de man als vader. Het doet er in dit opzicht niet toe wie de verwekker is. Is dat een goede vriend of collega dat moet deze genoegen nemen met het biologisch vaderschap. Dat verplicht hem tot niets, zo lang een juridische vader aanwezig is. Overigens kan de gehuwde vrouw die kennis krijgt van het feit dat haar echtgenoot niet de vader van het kind is, een procedure tot ontkenning van het vaderschap starten. DNA-onderzoek kan hier goede diensten bewijzen.

Als man en vrouw op ongehuwde basis ('in het wild', zogezegd) samenwonen en de vrouw krijgt een kind, dan is de partner niet automatisch de juridische vader. Die status verwerft hij eerst door de erkenning. Dat is een formaliteit die plaatsvindt bij de burgerlijke stand. Zo'n erkenning kan echter slechts plaatsvinden als de moeder daarvoor toestemming geeft. In de praktijk levert dat nog wel eens moeilijkheden op.
Zo is zeer wel denkbaar dat ten tijde van de verwekking van het kind de relatie tussen man en vrouw weinig te wensen overlaat. Maar ter gelegenheid van de geboorte is sprake van een breuk. De verwekker heeft de woning met have en goed verlaten. Nadat hij heeft vernomen van de geboorte van zijn kind, wenst hij dat als het zijnete erkennen maar daar voelt de moeder nu niets meer voor. Kan zij dan haar toestemming tot de erkenning weigeren? In beginsel niet. Zij maakt misbruik van haar bevoegdheid indien zij geen te respecteren belang heeft bij de weigering. Het belang van het kind om een juridische vader te hebben, weegt zwaar. Mocht vader een zware crimineel zijn, dan liggen de kansen van de vrouw om het vaderschap tegen te houden, aanmerkelijk gunstiger. Let wel, juridisch vaderschap geeft onder andere recht op omgang met het kind.

Het komt ook voor dat een verwekker er niets voor voelt het door hem verwekte kind te erkennen. Zijn enige bemoeienis was het doneren van het genetisch materiaal dat tot de zwangerschap heeft geleid en daar zou hij het graag bij willen laten. o'n figuur loopt een mooie kans dat hij behoorlijk op de koffie komt. Het is immers sinds 1998 mogelijk dat de vrouw het biologisch vaderschap gerechtelijk laat vaststellen. Weigert de vermoedelijke verwekker DNA-onderzoek dan gaat de rechter er van uit dat hij inderdaad de biogische vader is. En dan staat vervolgens niets de vaststelling van het juridisch vaderschap in de weg. Het belang van het kind kan daarmee gediend zijn, al was het maar omdat de juridische vader onderhoudsplichtig is en het kind van hem erft.

Ook een gehuwde man kan een door hem buiten zijn eigen huwelijk verwekt kind erkennen. Vereist is dan wel dat hij met de moeder een relatie onderhoudt die op een huwelijk lijkt en met het kind een nauwe persoonlijke betrekking bestaat. Aan deze eisen is voldaan indien de gehuwde man met een vriendin samenwoont en hij haar een kind 'schenkt'. Zou erkenning er niet inzitten dan kan de moeder het vaderschap door de rechter klaten vaststellen.

Voor de goede orde constateer ik nog dat iemand die in een medische context als zaaddonor te boek staat niet hoeft te vrezen dat hij met gerechtelijke vaststelling van het vaderschap te maken krijgt. Een dergelijkle donor is geen verwekker in de ware zin van het woord.


Prof. Mr. M.J.A van Mourik
24-03-2004

terug print