Deprecated: Function ereg_replace() is deprecated in /www/htdocs/professo/column.php on line 82
Aantasting testament

Het woord 'testament' roept bij velen minder aangename gedachten op. En toegegeven moet worden dat testamenten hun bestaan danken aan het feit dat de mens sterfelijk is. Dat is trouwens maar goed ook. Zou het eeuwige leven reeds op aarde tot de mogelijkheden behoren dan zou moord en doodslag aan de orde van de dag zijn. Nee, ik heb me neergelegd bij de eindigheid van het aardse bestaan. De hoop op een eeuwig leven na dit tranendal, wordt door mij gekoesterd.

Aangezien de dood op elk moment kan toeslaan, stellen velen het maken van een testament niet uit tot de dag waarop magere Hein zich aankondigt. Niet steeds is de wettelijke regeling van het erfrecht toereikend. Zo zullen ongehuwd samenwonenden en alleenstaanden er zeer verstandig aan doen tijdig maatregelen te nemen voor het geval de dood toeslaat. Dat is zeker het geval als het leven wordt verrijkt door de geboorte van afstammelingen. Ook het bezit van een eigen huis kan reden zijn voor enige actie op testamentair gebied.

Testamenten worden niettemin vaak gemaakt op een leeftijd waarop de levenshorizon reeds in zicht is. En niet altijd is degene die bij het testament over zijn vermogen wenst te beschikken - de 'testateur' - dan in topconditie. Vaak wordt de notaris geroepen aan te treden in verzorgings- en verpleegtehuizen teneinde te noteren hetgeen iemand wenst dat na zijn dood met zijn vermogen geschiedt. Waakzaamheid is dan geboden! Vooral indien niet de betrokken persoon zelf maar familieleden of goede kennissen zich al te nadrukkelijk bemoeien met de zaak. Voor velen is het idee dat er iets te halen valt waarvoor men niets heeft hoeven presteren, aanlokkelijk en verleidelijk.

De notaris die zijn ambtelijke taak serieus neemt, heeft ogen en oren wagenwijd open zodra een door ouderdom geteisterde mens een testament wenst te maken. Hij tracht zich een beeld te vormen van de familiaire- en leef omstandigheden waarin de betrokkene zich bevindt. Naar gelang van de aard van de wensen, zal hij vragen naar de betrekkingen die met worden onderhouden met de personen ten gunste van wie zal worden beschikt. Vooral beschikkingen ten gunste van niet-professionele hulpverleners worden met argusogen bekeken. Er hoeft niks mis mee te zijn, maar dit is wellicht de laatste gelegenheid om vragen te stellen. Een beetje notaris is in de loop der jaren wijs geworden en vertrouwt niemand op zijn brave gezicht.

Voor 1 januari 2003 werd een testament getekend in aanwezigheid van twee getuigen. Slechts een echtgenoot of andere levensgezel mocht er ook bij zijn. Anderen dienden zich op afstand te houden, ook al zou de testateur geen bezwaar hebben tegen iemands aanwezigheid. Tegenwoordig zijn de getuigen niet meer verplicht. Als de notaris het wenst kunnen deze niettemin aantreden. Daarvoor kan in het bijzonder reden zijn als de notaris vreest dat na het overlijden van de testateur vragen rijzen omtrent diens geestelijke gesteldheid. En de praktijk leert dat het schering en inslag is dat teleurgestelde familieleden, meestal neven en nichten, na het overlijden van de kinderloze oom of tante openlijk twijfelen aan de geestelijke vermogens van de erflater ten tijde van het maken van het testament.

Laat ik het nog eens duidelijk zeggen. Alvorens de testateur uit te nodigen het testament te ondertekenen, vergewist de notaris zich ervan dat deze bij machte is zijn wil te bepalen. Daarbij dient te worden bedacht dat iemand die er vaak van af is ook mooie heldere momenten kan hebben. Wie er aan twijfelt dat de testateur tijdens het maken van het testament geestelijk bij de les was, zal met zwaar geschut moeten komen om dat hard te kunnen maken. Tegen de verklaring van de notaris is niet veel opgewassen. Slechts de verklaring van een arts dat de testateur onmogelijk een heldere periode kan hebben gehad, kan soelaas bieden.

Voor de goede orde: beschikkingen ten gunste van verplegers en andere professionele zorgverleners die de erflater hebben begeleid aan het sterfbed zijn sowieso aantastbaar. Dat soort beschikkingen wantrouwt de wetgever bij voorbaat.



Prof. Mr. M.J.A van Mourik
14-04-2004

terug print