Deprecated: Function ereg_replace() is deprecated in /www/htdocs/professo/column.php on line 82
De alleenstaande

Met de term 'alleenstaande' wordt diegene aangeduid door het leven gaat zonder echtgenoot of andere levensgezel en ook niet gezegend is met afstammelingen. De groep alleenstaanden is divers samengesteld. Personen met een LAT-relatie reken ik er niet toe. Wel studenten en weduwen en weduwnaars ('senioren') maar ook personen die bewust of noodgedwongen hebben gekozen voor een solitair bestaan. Deze laatsten noemt men tegenwoordig ook wel 'singles'. In Nijmegen kan het een Oranjesingel, in Arnhem een Jansbuitensingel zijn.

Het voordeel van het alleenstaan is dat men weinig of geen rekening hoeft te houden met anderen. Het nadeel wordt gevormd door het feit dat men de gemakken en genoegens van het samenleven mist, vooral bij ziekte en tijdens feestdagen. De notaris zal van de sociale aspecten van het solitaire bestaan niet wakker liggen. Des te meer is hij begaan met het erfrechtelijke lot van de betrokkene.

Immers, wie geen echtgenoot, levensgezel of afstammelingen heeft, zal met de vraag worstelen wat er gebeurt als hij het leven laat. Als dan nog broers en zusters in leven zijn erven dezen gezamenlijk de gehele nalatenschap. De kinderen van vooroverleden broers en zusters (neven en nichten dus) treden automatisch in de plaats van hun overleden vader of moeder. Broers en zusters betalen successiebelasting volgens een tarief dat ligt tussen 25 en 54 procent, naar gelang van de hoogte van het verkregen bedrag. Om een indruk te geven: als een broer of zuster 20.000 erft, betaalt deze daarover iets meer dan 5.000 belasting. Neven en nichten zijn beroerder uit. Als echter een neef of nicht 20.000 erft, is het tarief gelegen tussen 40 en 69%. De neef die 20.000 erft, dient daarvan aan de fiscus ruim 8.500 af te gedragen. Da's jammer en eigenlijk ook schandalig maar als troost kan ik mededelen dat de overheid met dat geld mooie dingen kan doen.

Wellicht heeft het niet zoveel zin om broers en zusters te laten erven. Als dezen (ook) reeds op leeftijd zijn, bestaat immers de kans dat het vermogen binnen korte tijd twee keer vererft hetgeen uit een oogpunt van successiebelasting rampzalig is.

Het beste advies dat aan een alleenstaande kan worden gegeven luidt: Maak het vermogen zoveel mogelijk op! En wees kwistig met het uitdelen van geschenken en doen van donaties. Maar het moet nu ook weer niet te dol worden want men weet maar nooit wat er in het leven zoal nog staat te gebeuren. De kans is dus groot dat er iets overblijft. Voor dat geval is het verstandig te overwegen een nuttige instelling bij testament te bevoordelen. De wet heeft het over kerkelijke, levensbeschouwelijke, charitatieve, culturele, wetenschappelijke en (andere) algemeen nut beogende instellingen. Uitgemaakt is dat daaronder ook de plaatselijke harmonie of fanfare valt en zelfs politieke partijen. Plaatselijke sportverenigingen worden niet van algemeen nut geacht.

Algemeen nut beogende instellingen hebben een vrijstelling van bijna 8.500 maar dat is een zogenaamde drempelvrijstelling. Als meer wordt gerfd wordt over het gehele bedrag successiebelasting geheven. Deze bedraagt dan 11%, hetgeen nogal verschilt van het tarief dat neven en nichten voor hun kiezen krijgen. De minister onderzoekt of het gewenst is die 11% tot 0% terug te brengen maar daarover is men nog niet uitgedacht.

Het komt nogal eens voor dat een vermogende alleenstaande er over denkt zijn vermogen onder te brengen in een stichting of iets dergelijks ('trust'). Deze dient dan het familiebelang tot in lengte van jaren te dienen. Oprichting van een dergelijke familiestichting moet naar huidig recht om fiscale redenen worden afgeraden. Zo'n stichting is een vreemde persoon en wordt ook als zodanig behandeld. En dan heb ik het nog niet over de problemen die ten aanzien van het beheer van het vermogen kunnen rijzen.

De alleenstaande doet er zeer verstandig aan een executeur te benoemen. Iemand zal immers de lijkbezorging moeten regelen en onbevoegden uit het huis moeten houden. Ook het afvoeren van de spullen en de rommel per boedelbak, zal iemand moeten organiseren. De aan de executeur toegekende beloning wordt bij hem getroffen door inkomstenbelasting. Die kan hoger zijn dan een erfrechtelijke verkrijging, zoals een legaat, zodat bezien moet worden wat hier wijs is.


Prof. Mr. M.J.A van Mourik
28-04-2004

terug print