Deprecated: Function ereg_replace() is deprecated in /www/htdocs/professo/column.php on line 82
Negatieve nalatenschap

Het woord erfenis roept in het algemeen een positief beeld op. En iemand die te horen krijgt dat hij erfgenaam is geworden, wrijft zich meestal spontaan in de handen. Menigeen spoed zich spoorslags naar de autodealer in de veronderstelling dat de erfenis de bestedingsmogelijkheden zal vergroten.

Toch komt het nog al eens voor dat de vreugde overgaat in teleurstelling. Nader blijkt dat de dierbare overledene er op los geleefd heeft en meer schuldeisers nalaat dan werd verwacht. En soms tast eenieder in het duister omtrent de vermogenspositie van de gestorven persoon. Hij handelde in van alles en nog wat en niemand weet precies hoe de vlag er financieel bijhangt. Wat te doen?

Om te beginnen, moet worden vastgesteld wie volgens de wet of het testament de erfgenamen zijn. De erfgenamen volgens immers de overledene op in al zijn bezittingen en schulden. Daartoe dient degene die vermoed of vreest erfgenaam te zijn, zich vervoegen bij een notaris. Het maakt niet uit welke. Die notaris doet onderzoek naar de familieverhoudingen en het bestaan van eventuele testamenten. Alvorens echter het resultaat vast te leggen in een akte, genaamd verklaring van erfrecht, vraagt hij aan de erfgenamen of zij het erfgenaamschap aanvaarden of verwerpen. Daartoe zullen zij enig inzicht moeten hebben in de stand van de boedel. Blijkt al rap dat een negatief saldo te betreuren valt, dan zal verwerping niet lang op zich laten wachten.

Maar het kan ook zijn dat onzeker is of het saldo van de nalatenschap positief zal uitvallen. In die situatie hoeft niet te worden verworpen maar kan worden gekozen voor 'beneficiaire aanvaarding', ook wel 'aanvaarding onder het voorrecht van boedelbeschrijving' genaamd. Een dergelijke aanvaarding loopt via de notaris. Het is een alternatief voor de zuivere aanvaarding. Als beneficiair aanvaard wordt, heeft dat tot gevolg dat de betrokken erfgenaam nimmer een negatief saldo voor zijn rekening moet nemen. En met het oog daarop wordt de nalatenschap op een nogal formele manier afgewikkeld aan de hand van een zorgvuldig opgestelde boedelbeschrijving. De schuldeisers verdienen immers zoveel mogelijk bescherming.

Als de eerstgeroepen erfgenamen verwerpen, komen volgens de wet anderen als erfgenaam aan bod. Als ook deze allen verwerpen en niemand overblijft die belangstelling heeft voor de nalatenschap, 'vervalt' de nalatenschap aan de Staat der Nederlanden. Uiteraard draait ook dezer niet voor een negatief saldo op. De schuldeisers blijven met de gebakken peren zitten.

Na een overlijden wil het nog wel eens gebeuren dat erfgenamen zich allerlei spullen toeŽigenen. De inboedel wordt verdeeld, al was het maar omdat de woning ontruimd moet worden. Ook kan het gebeuren dat een bankrekening maar vast wordt verdeeld. Een dergelijk handelen houdt grote risico's in. Immers, deze handelingen kunnen worden aangemerkt als daden die duiden op zuivere aanvaarding van de nalatenschap.
De wet zegt dat een erfgenaam die zich 'ondubbelzinnig en zonder voorbehoud' als een zuiver aanvaard hebbende erfgenaam gedraagt, daardoor zuiver aanvaardt. En dus ook alle schulden voor zijn kiezen krijgt.

Het komt nog al eens voor dat iemand weigert zich uit te spreken over aanvaarding of verwerping. Dat is erg hinderlijk. Maar dan is er gelukkig de kantonrechter die een termijn kan stellen binnen welke een keuze moet zijn uitgebracht.

Tenslotte nog dit. Minderjarigen aanvaarden altijd automatisch beneficiair. Zij hoeven dus nooit op te draaien voor een negatief saldo. In het algemeen hoeft dan echter niet de formele weg van boedelafwikkeling te worden gevolgd.


Prof. Mr. M.J.A van Mourik
© 05-05-2004

terug print